Elon Musk büyüsünü kaybediyor, olan Tesla’ya oluyor

Hissenin alınıp satılmasına karar vermek hiçbir zaman şirketin temel finansal göstergelerine dayanmadı. Bu her zaman geleceğe ve Musk’ın o geleceği herkesten daha net görebilme yeteneğine yapılan bir bahis oldu.

Tesla’nın bilançonun ardından sert değer kaybetmesinin nedeni sadece beklentilerin altında kalan kâr rakamları değildi. Daha kaygı verici olan şey, şirketin CEO’su Elon Musk’ın “altın dokunuşunu” kaybetmeye başlaması.

Bunu farklı göstermenin bir yolu yok: Tesla’nın ikinci çeyrek finansal sonuçları oldukça zayıf geldi. Şirket, çarşamba akşamı ikinci çeyrek faaliyet kârının 398 milyon dolar olduğunu açıkladı. Bu rakam geçen yılın aynı dönemindeki 923 milyon doların oldukça altında kalırken, FactSet verilerine göre Wall Street’in 1,7 milyar dolarlık beklentisini de karşılayamadı.

Tesla, yaklaşık 480 bin araç satarak geçen yıla göre yüzde 25 büyüme kaydetti ve analist tahminlerini yaklaşık 80 bin araç aştı. Buna rağmen daha düşük fiyatlandırma, daha düşük marjlı ürün karması, düzenleyici kredi satışlarındaki gerileme, artan maliyetler ve yükselen Ar-Ge harcamaları nedeniyle beklentilerin 1,3 milyar dolar altında kaldı.

Ancak asıl sorun bu kâr hayal kırıklığı değil. Tesla hissesi alıp satma kararı hiçbir zaman şirketin finansallarına dayanarak verilmedi. Bu her zaman geleceğe ve Musk’ın o geleceği herkesten daha iyi görebilme ve bunu piyasaya anlatabilme yeteneğine duyulan güvene dayandı. Hisselerin bilançonun ardından yüzde 14 gerilemesi ise piyasanın artık Musk’ın öngörülerini sorgulamaya başladığını gösteriyor.

Future Fund’in kurucu ortaklarından Gary Black, “Yatırımcılar artık büyük vaatlerin arkasından sonuçların gelmemesine karşı sabrını kaybediyor.” diyor.

Musk, hasta olduğunu ve kendini iyi hissetmediğini belirtmesine rağmen telekonferansta yine büyük vaatlerde bulundu. Robotaksi işinin “çok yüksek bileşik büyüme hızına” sahip olmaya devam ettiğini, insansı robotların ise hâlâ “şimdiye kadarki en büyük ürün” olacağını söyledi.

Değişken tavırlarıyla bilinen CEO ayrıca yeni bir iş kolunun sinyallerini verdi. “Megapod” adını verdiği sistem, Tesla donanımının hesaplama gücünü kullanan küçük ve modüler bir yapay zekâ veri merkezi olarak tanımlandı.

Musk, “Tarihte gelişmiş altyapı üretim kapasitesine yönelik en iddialı yatırımı hayata geçirdiğimize inanıyoruz.” dedi.

Wall Street ise şimdilik çok endişeli görünmüyor. Bilançonun ardından hiçbir analist hisse tavsiyesini yukarı ya da aşağı yönlü değiştirmedi. FactSet verilerine göre ortalama hedef fiyat yalnızca 8 dolar düşerek 392 dolara geriledi.

Bu da beklentilerin altında kalan bilançoya rağmen yaklaşık 30 milyar dolarlık piyasa değeri kaybının, analistlerin Tesla için öngördüğü 1,8 trilyon dolarlık değerin yüzde 2’sinden bile azına denk geldiği anlamına geliyor.

Analistler genel olarak Tesla’nın bugün daha fazla harcayarak gelecekte daha büyük gelir elde etmeye çalıştığı konusunda hemfikir. Raporlarda “iş dönüşüm süreci”, “gerekli hızlanan sermaye harcamaları döngüsü” ve “dönüştürücü bir yıl potansiyeli” gibi ifadeler sıkça yer alıyor.

RBC analisti Tom Narayan da robotaksi ve insansı robot pazarındaki fırsatlardan heyecan duyduğunu belirtirken, şirketin faaliyetlerinde “temel olarak yanlış giden bir şey olmadığını” savunuyor.

Buna rağmen hisse, perşembe günü analist hedef fiyatlarındaki düşüşün yaklaşık yedi katı kadar değer kaybetti. Bu durum yatırımcı güveninin zayıflamaya başladığına işaret ediyor. Bu oldukça büyük bir değişim olurdu. Çünkü Musk’ın en büyük avantajı her zaman potansiyele bugünden değer biçilmesini sağlayabilmesiydi.

Bugün Tesla hisseleri 2026 tahmini kazancının yaklaşık 175 katı seviyesinden işlem görürken, “Muhteşem Yedili” (Magnificent Seven) şirketlerinin ortalaması yalnızca 24 kat seviyesinde bulunuyor.

Musk aynı zamanda SpaceX’i de yönetiyor. SpaceX, satışlarının 40 katından daha yüksek değerlemeye ulaşan ve 1 trilyon doları aşan ilk şirket oldu. Dolayısıyla Musk’ın vizyonu şirket değerlemelerinde belirleyici rol oynuyor. Tesla hissesi açısından en büyük risk ise “Musk primi”nin kaybolması. (Eğer Tesla Toyota gibi değerlenmiş olsaydı hisse fiyatı yaklaşık 20 dolar seviyesinde olurdu. Elbette Toyota yapay zekâ veri merkezleri işletmiyor.)

Rex Shares Genel Müdürü Bill Birmingham ise şu değerlendirmeyi yapıyor:

“Mevcut değerleme zaten yatırımcıların artık araç teslimatlarından çok, yüksek marjlı yazılım, otonom sürüş, enerji ve gelecekte robot gelirlerinin düşen otomotiv marjlarını ne kadar hızlı telafi edeceğine odaklandığını gösteriyor.”

Çözüm ise oldukça basit: Musk’ın artık sonuç göstermesi gerekiyor.

Bunu daha önce başardı. Tesla bugüne kadar yaklaşık 10 milyon elektrikli araç sattı. Şirketin Gelişmiş Tam Otonom Sürüş (Full Self-Driving – FSD) sürücü destek sistemine 1,5 milyon kişi ücret ödüyor. SpaceX ise yeniden kullanılabilir roketleri ve her yıl milyarlarca dolar kâr üreten geniş bant internet işiyle başarısını kanıtladı.

Ancak hataları da oldu. Musk, 2023 yılında Tesla’nın 2030’da yılda 20 milyon araç satacağını söylemişti. Bugün bu hedefe ulaşılması oldukça uzak görünüyor.

Musk’ın yeniden eski etkisini kazanabilmesi için Tesla’nın bugün faaliyet kârından çok daha fazla robotaksiye ya da yüksek marjlı yeni gelir kaynağı yaratacak insansı robotlara ihtiyacı var. Kısacası, Musk’ın piyasanın hikâyesini şekillendirme gücünü yeniden ortaya koyacak somut sonuçlar gerekli.

Canaccord analisti George Gianarikas ise, “Bu Tesla ip cambazlığını daha önce de gördük.” diyor. Analist, hedef fiyatını bilanço sonrasında 40 dolar düşürerek 410 dolara indirmesine rağmen hisse için “Al” tavsiyesini koruyor.

Gianarikas sözlerini şu ifadeyle noktaladı:

“Tarih bize şunu öğretti: Elon Musk’a karşı bahis oynamak çoğu zaman büyük bir hata olur.”