Huawei, yaklaşık 40 yıl içinde dünyanın en büyük ve en tartışmalı teknoloji şirketlerinden biri haline geldi. Çinli teknoloji devi, dünya çapında telefon hizmeti ve internet erişimi sağlayan baz istasyonları, yönlendiriciler, modemler ve anahtarlar gibi ürünler üreterek dünyanın önde gelen ağ ekipmanı üreticilerinden biri olarak işe başladı.
Ürün yelpazesini giyilebilir cihazları ve en önemlisi Çin’de Apple’ın iPhone’una büyük bir rakip haline gelen akıllı telefonları içerecek şekilde genişletti.
Şirketin 2023 itibariyle yaklaşık 207.000 çalışanı mevcut ve Türkiye dahil 170’in üzerinde ülke ve bölgede faaliyet gösteriyor. Aynı yıl Huawei yaklaşık 100 milyar dolar gelir ve 12 milyar dolardan fazla kâr elde etti.
Forbes’a göre Huawei’nin CEO’su ve kurucusu Ren Zhengfei’nin toplam serveti 2022 itibariyle 1 milyar dolar değerindeydi.
Ticari sırları çalmakla suçlandı
Yine de şirket, ABD’nin Çinli şirketi ticari sırları çalmakla suçlamasıyla tartışmalara karıştı. Asıl soru ise şu: Çin’deki küçük bir bilişim teknolojisi firması nasıl Apple’a rakip oldu ve dünyanın bazı bölgelerinde ulusal güvenlik tehdidi olarak görülmeye başlandı?
Ren Zhengfei Huawei’yi 1987 yılında 44 yaşındayken Çin’in Shenzhen kentindeki bir apartman dairesinde kurdu. Ren, Huawei’nin kayıtlı sermayesinin Mayıs 2024 itibariyle yaklaşık 21.000 yuan ya da 3.000 doların biraz altında olduğunu söyledi. Çin hükümetinden “tek bir kuruş” almadığını ve dış yatırımcılardan fon topladığını söyledi. CEO, bir şirket kurma deneyimi olmadığını da kaydetti.
Huawei, Hong Konglu bir üretici tarafından üretilen telefon anahtarı ekipmanlarının satıcısı olarak işe başladı. Ren, Huawei’nin belgesel dizisinde “Çok sıkı çalıştık ve ilk paramızı o yıllarda kazandık” dedi.
Huawei’nin işleri patladığında, Hong Kong şirketi Huawei’ye yönlendirici (router) tedarik etmeyi bıraktı ve girişimi kendi telekomünikasyon ürünlerini geliştirmeye zorladı. Huawei, 90’lı yıllarda ilk telekom ürünleri için araştırma ve geliştirmeye odaklandı.
Önce kırsal bölgelerde yayıldı
Çin’deki büyük şehirler büyük oyuncuların hakimiyetinde olduğu için Huawei kırsal bölgelere zorlu hava koşullarına dayanabilecek telekom ekipmanı sattı. BBC’ye göre 1995 yılına gelindiğinde şirket yaklaşık 220 milyon dolarlık satış gerçekleştirdi. Huawei’nin denetleme kurulu üyesi Lyu Ke, şirketin belgesel serisinde, ilk günlerinde çalışanların neredeyse bir ay boyunca binadan çıkmadan gece gündüz çalıştığını söyledi. Lyu, “Yorgun hissederseniz, uyumaya gidersiniz, duş alırsınız ve işe geri dönersiniz” dedi.
Yurt dışına açılma vakti
2000’li yıllarda Huawei, faaliyetlerini Çin’in ötesine genişletmeye karar verdi. Ekipmanlarını müşterilere satmakta zorlandıkları için denizaşırı pazardaki ilk birkaç yılları zorlu geçti. Ren, 2019 yılında CBS’e verdiği bir röportajda, “Huawei’ye başladıktan sonra şirketin hayatta kalmasını sağlamak çok zordu” dedi.
2000 yılına gelindiğinde, uluslararası satışları 100 milyon ABD dolarına ulaştı ve 2005 yılına gelindiğinde, uluslararası sözleşme siparişleri ilk kez yurtiçi satışları aştı. Huawei, Çin’in ötesine geçerken tüketici cihazları pazarına da girmeye başladı.
2004 yılında şirket, temel sesli aramalar ve bir metin mesajlaşma hizmeti olan SMS gibi özelliklere sahip ilk telefonu olan C300’ü piyasaya sürdü.
İki yıl sonra şirket, gelişmiş telefon pazarına girme çabasıyla renkli ekran, kamera ve daha hızlı veri bağlantısına sahip ilk 3G telefonu olan Huawei U626’yı piyasaya sürdü.
Şirket 2006 yılında internete erişmek için bilgisayarlara takılabilen bir USB modem piyasaya sürdü. 2000’li yılların sonlarına doğru Huawei bir dizi finansal dönüm noktasına ulaştı.
Reuters’a göre, 2008 ve 2009 yılları arasında sözleşme satışları %46 oranında artarak -çoğu denizaşırı ülkelerden olmak üzere- 23,3 milyar dolara yakın gelir elde etti. Şirket ayrıca ABD’de de genişleme arayışındaydı.
Giyilebilir cihazlarda yükseliş
Huawei, akıllı telefonlarının başarısının ardından giyilebilir cihazlara da el attı. Şirket, 2015 yılında tipik saat işlevlerini modern akıllı saat özellikleriyle birleştiren Huawei marka saatini piyasaya sürdü. 2019 itibariyle telekom devi, küresel olarak daha hızlı kablosuz bağlantı için 5G devrimine öncülük edecek gibi görünüyor.
LA Times’ın haberine göre, Şubat 2019 itibariyle şirketin 5G için 30’dan fazla sözleşmesi vardı ve küresel çapta 40.000’den fazla 5G istasyonu kurarak küresel etkisini ortaya koydu. Huawei yöneticileri, şirketin teknolojiyi geliştirme konusunda Amerika’nın en gelişmiş sağlayıcılarının önünde olduğunu iddia etti.
Huawei çalışanlarının zorlu çalışma ortamına rağmen ücretin mükemmel olduğunu söyledikleri dikkat çekiyor. Eski bir çalışan, işçilerin projeleri bitirdikleri için “genellikle temel maaşları aşan” cazip ikramiyeler aldıklarını söyledi.
Yüksek performans gösteren çalışana Huawei hissesi alma fırsatı
Başka bir çalışan, Huawei’nin çalışanlarına performans hedeflerine ulaşmaları halinde şirket hissesi satın alma seçeneği sunduğunu söyledi. LA Times’a konuşan kaynaklar, çalışanlara verilen ücretin şirketin temel kültürü olarak adlandırılan ve bazılarının üç kişinin işini üstlenmesinin beklendiği durumu dengelediğini söyledi. Performans değerlendirmelerinde Çinli personelin A, B, C veya D olarak sıralandığı ve çalışanların başarılı olmak için birbirleriyle yarıştığı bildiriliyor.
Shenzhen’de yaşayan bir çalışanın Times’a verdiği bilgiye göre, A puanı alan çalışanlar, B puanı alan çalışanların aldığı ikramiyelerin iki katını aldı. Personelin %10’unun alması gereken C puanını iki yıl üst üste alanlar ise işten çıkarıldı.
Huawei’nin en başarılı tüketici ürünlerinden biri olan akıllı telefonları Çin’de Apple’ın iPhone’una rakip oldu. Şirket, iPhone’un piyasaya sürülmesinin ardından küresel akıllı telefon pazarına girmek için 2010 yılında ilk akıllı telefon serisi olan Ascend’i tanıttı.
İki yıl sonra Huawei, o dönemde dünyanın en ince akıllı telefonlarından biri olduğu söylenen Ascend P1 S’i piyasaya sürdü. Daha sonra Mate ve P Lines gibi üst düzey telefonları ve o dönem alt markası Honor ile alt düzey cihazları piyasaya sürdü.
Tartışmalar alevleniyor
Yine de Huawei’nin uluslararası arenadaki yükselişi tartışmaları da beraberinde getirdi. 2003 yılında donanım devi Cisco, Huawei’yi ağ yönlendirici teknolojisini çalmakla suçlayarak dava açtı ve Huawei sonunda anlaşmaya vardı.
Ardından 2010 yılında Motorola, Huawei’nin bazı Motorola çalışanlarıyla ticari sırları çalmak için komplo kurduğu iddiasıyla Çinli şirkete dava açtı. Motorola 2011 yılında davayı geri çekmeyi kabul etti.
ABD yasakları
Ve 2017 yılında bir jüri, Huawei’nin 2012 ve 2013 yıllarında meydana gelen bir dizi olayda T-Mobile’a ait ticari sırları kötüye kullandığına karar verdi. Amerika Birleşik Devletleri Huawei’yi ulusal güvenliğe potansiyel bir tehdit olarak gördü. ABD ve diğer ülkeler Huawei’nin ekipmanlarının Çin tarafından casusluk için kullanılabileceğine dair endişelerini dile getirdiler.
2012 yılında ABD Temsilciler Meclisi İstihbarat Komitesi, siber güvenlik endişeleri nedeniyle ABD şirketlerinden Huawei ürünlerini kullanmaktan kaçınmalarını isteyen bir rapor yayınladı. 2018 yılında AT&T, Huawei ile akıllı telefonlarını Amerika genelinde satmak için yaptığı anlaşmayı iptal etti.
Donald Trump yönetimi, ülke ile şirket arasındaki gerilimin arttığı 2017 ve 2018 yılları arasında, Savunma Bakanlığı gibi federal kurumların telekom devinin ekipmanlarını kullanmasını kısıtladı. 2019’da ABD Huawei’yi daha da sıkıştırdı ve eski başkan Trump, Huawei’nin ülkede ekipman satmasını engellemek için zemin hazırlayan bir kararname imzaladı. O zamandan bu yana kara liste genişletildi ve Çin ile ABD arasındaki diplomatik gerilimler de arttı.
2018 yılında, CEO’nun kızı ve aynı zamanda Huawei’nin CFO’su olan Meng Wanzhou, dolandırıcılık ve yaptırım ihlali suçlamalarıyla Kanada’da gözaltına alındı. Meng Wanzhou Kanada’da gözaltına alınırken daha sonra ABD Adalet Bakanlığı’nın iade talebi üzerine banka ve telgraf dolandırıcılığı iddiasıyla ev hapsine alındı. ABD, Meng Wanzhou’yu Skycom şirketi aracılığıyla teknoloji satarak İran’a yönelik yaptırımlardan kaçınmakla suçluyordu. 2021 yılında ev hapsinden serbest bırakıldı ve ABD Adalet Bakanlığı ile yapılan bir anlaşmanın parçası olarak Çin’e döndü.
Huawei iPhone satışlarını baltalıyor
Huawei, Çin’de iPhone’a karşı rekabetini artırmaya devam ediyor. Apple, 2024’ün başlarından itibaren, iPhone satışlarının düşmesiyle birlikte büyük bir pazar olan akıllı telefon satışlarında Çin’deki üstünlüğünü Huawei gibi yerel rakiplerine kaptırdı.
Huawei’nin 960 dolarlık Mate 60 Pro’su 2023 yılında piyasaya çıktı ve Çinli hükümet yetkilileri için iPhone yasağının hemen ardından uygulanabilir bir alternatif olarak tüketicileri ve analistleri şaşırttı. Mate 60 ile birlikte 2024 yılında Huawei yurt dışında 760 dolardan başlayan fiyatlarla satılan ve Türkiye’de satışa sunulan Pura 70 adlı başka bir akıllı telefon serisini tanıttı.
İlk yorum yapan olun