Yaklaşık 170 milyon kişi Instagram’ın yeni konum paylaşma özelliğine erişim sağladı, peki neden Harita bu kadar boş? Uygulamanın en yalnız köşelerinde Meta ve kullanıcıları arasında sessiz bir mücadele yaşanıyor olabilir.
Cumartesi günü telefon ayarlarını açtım ve neredeyse on yıldır aklımdan geçirmediğim bir şey yaptım; tüm kariyerim boyunca insanlara yapmamalarını söylediğim kadar cesur bir hamle. Instagram’a konumuma erişim izni verdim.
Geçtiğimiz hafta milyonlarca Amerikalı, yeni “Instagram Haritası”nı denemeye davet eden bir pop-up mesajıyla karşılaştı. Bu özellik, kullanıcıların tam ve gerçek zamanlı konumlarını birbirleriyle paylaşmalarına izin veriyor. İsterseniz bulunduğunuz yeri tüm takipçi listenizle bir anda paylaşabiliyorsunuz. Ancak çoğu için, uygulamanın geçmişi bu kadar samimiyet gerektiren bir deneyimi rahatsız edici kılıyor.
Instagram, Haritayı “bağlantı kurmanın yeni ve hafif bir yolu” olarak tanıtıyor. Ancak özellik üzerinden yapılan bir yolculuk, bağlantıdan çok boşlukla tanımlanan farklı bir gerçeği ortaya koyuyor: kullanıcıların farkında olmadan konumlarını ifşa etmesi ve birkaç kişinin verdiği acil uyarılar. Bu da platform ile kullanıcıları arasındaki temel bir çatışmayı gözler önüne seriyor: Bu uygulamanın asıl amacı ne?
Bir açıdan bakıldığında, bu yeni bir şey değil. Apple ve Android telefonlar, yıllardır kişilerin konumlarını birbirleriyle paylaşmasına izin veriyor. Snapchat ise neredeyse aynı şekilde işleyen Snap Map’i çoktan sunmuştu. Modern ilişkilerde konum paylaşımı hem popüler hem de sorunlu bir olgu. New York Times, bu trendi 2023’te “Seni Seviyorum, Hadi Birbirimizi Takip Edelim” başlığıyla özetlemişti.
Fakat Facebook, Instagram ve WhatsApp’ın sahibi Meta’nın gizlilik konusundaki sicili oldukça sorunlu. CEO Mark Zuckerberg, yıllar içinde kullanıcı verilerini kötü yönetmelerinden ötürü defalarca özür diledi. Bu sorunlar şirkete milyarlarca dolarlık ceza ve davalarla mal oldu. Meta, kullanıcı gizliliğine önem verdiğini iddia ediyor ve güveni yeniden kazanmayı vaat ediyor.
Ama kim Meta’nın yeni sosyal gözetim deneyine gönüllü oluyor? Instagram’daki tüm arkadaşlarınıza anlık konumunuzu ifşa etmek nasıl hissettiriyor? Bunu merak ettim, gizlilik kontrollerimi ayarladım ve Haritanın “vahşi doğasına” adım attım.
İlk sorun, Instagram’ın Haritayı bulmayı zorlaştırmasıydı. Sorduğum birkaç kişi denemek istediklerini ama nereden açacaklarını bilmediklerini söyledi. Sonunda mesajlar sekmesinde küçük bir dünya simgesi altında gizlenmiş olduğunu buldum. Instagram bana seçenekler sundu: Konumumu tüm takipçilerimle mi, “Yakın Arkadaşlar” listemdekilerle mi yoksa seçtiğim bir grupla mı paylaşmak istiyordum? Hatta “emin misin?” diye soran ikinci bir pop-up bile çıktı.
GPS uyduları konumumu üçgenlerken, Apple veriyi telefonumdan Instagram sunucularına gönderdi. Küçük yüzümün olduğu bir nokta, New York’taki dairem üzerinde göründü. O an garip bir kırılganlık hissettim.
Daha da garibi, neredeyse tamamen yalnız olmamdı. Haritada birkaç cesur kişi bulmayı beklerken yüzlerce Instagram bağlantıma rağmen tam olarak bir kişi vardı: Los Angeles’ta yaşayan eski bir iş arkadaşım Highland Hall. Yıllardır konuşmadığımız bu kişiyle DM üzerinden sohbet ettim. Instagram’ın iddia ettiği gibi “bağlantı kurmamıza” aracı olmuştu.
Ancak Hall özelliği “hayal kırıklığı” olarak nitelendirdi. Üstelik konumunun gerçek zamanlı paylaşıldığını bile fark etmemişti. Ona açıkladığımda bir süre sessiz kaldı ve ardından: “Hemen kapattım,” dedi.
Bu kafa karışıklığını yaşayan tek kişi o değil. Instagram’ın başı Adam Mosseri, hafta sonunu Threads’te öfkeli kullanıcılarla tartışarak geçirdi. Birçok kişi, konum etiketli eski gönderilerinin de Haritada görünmesi nedeniyle Instagram’ın yeni veri topladığını sandı. Mosseri defalarca bunun doğru olmadığını, paylaşımın tamamen isteğe bağlı olduğunu yazmak zorunda kaldı.
Meta sözcüsü, özelliğin varsayılan olarak kapalı olduğunu, yalnızca karşılıklı takip edilen kişilerin konumları görebildiğini söyledi. Ayrıca ebeveynler, gençlerin özelliği açtığında bildirim alıyor.
Yine de bazı kullanıcılar, Instagram’ın doğasının buna uygun olmadığını düşünüyor. 26 yaşındaki mühendis Hannah Law şöyle diyor: “Instagram, kimsenin anlık konumunu bilmek isteyeceği samimi bir uygulama değil. Snapchat daha kapalı bir arkadaş çevresine uygun, Instagram ise hayatınızı geniş kitlelere yaymaya odaklı.”
Uzmanlar ise özellikle gençler üzerinde olası psikolojik baskılardan endişeli. Common Sense Media’nın bir araştırmasına göre ergen kızların %45’i konum paylaşımının kendilerini “çoğunlukla olumsuz” etkilediğini söyledi. Grup, bu özelliğin dışlanma korkusu, arkadaş baskısı ve sosyal kaygılar doğurduğunu aktarıyor.
Ayrıca konum bilgisinin, kullanıcıların en hassas verilerinden biri olduğunun altı çiziliyor: nerede yaşadığınız, çalıştığınız, kimlerle vakit geçirdiğiniz, çocuklarınızın okulu, hatta sağlık, siyasi görüş veya cinsel yönelim gibi mahrem bilgiler açığa çıkabiliyor. Ve reklamcılık üzerinden para kazanan şirketler için bu veri son derece değerli.
Bir gizlilik uzmanına sorarsanız, en temel tavsiye her zaman aynı: uygulamalara konum erişimini olabildiğince sınırlayın. Yazının ironisi, metrodaki yolculuğum sırasında Instagram Haritası’nda küçük noktamı seyrederken üzerime çöktü.
Birkaç gün sonra eski kız arkadaşımdan bir mesaj geldi: “Hey, şu anda tam konumunu paylaşıyorsun. Dikkatli ol, beni bile tedirgin etti.” Ben de teşekkür edip “merak etme, haber için deniyorum” dedim ve özelliği kapattım.
İlk yorum yapan olun