Çin otomotiv çiplerinde ihracat kısıtlamalarını kaldırdı

Çin, ülkenin ticaret bakanlığının Pazar günü yaptığı açıklamaya göre, otomobil üretimi için hayati öneme sahip bilgisayar çiplerindeki ihracat kontrollerini kaldırdı.

Bakanlık, Çin’e ait Nexperia tarafından yapılan ve sivil amaçlı ihracatlara muafiyet tanındığını belirtti. Bu kararın, üretimlerinin Avrupa’da durmasından endişe eden otomobil üreticilerine yardımcı olması bekleniyor.

Aynı zamanda Çin, yarı iletken endüstrisinde kritik öneme sahip bazı malzemelerin ABD’ye ihracatına yönelik yasağı da duraklattı ve Amerikan gemilerine liman ücretlerini askıya aldı.

Bu adımlar, Ekim ayında Devlet Başkanı Şi Cinping ile ABD Başkanı Donald Trump’ın karşılıklı olarak gümrük vergilerini düşürme ve diğer önlemleri bir yıl süreyle askıya alma konusunda anlaşmalarının ardından, Pekin ile Washington arasındaki ticaret geriliminin yumuşamasını işaret ediyor.

Ekim ayında Hollanda hükümeti, Hollanda merkezli ancak Çinli Wingtech firmasına ait olan Nexperia’nın kontrolünü, Avrupa’daki otomobil ve diğer ürünler için yarı iletken tedarikini güvence altına almak amacıyla devralmıştı.

Buna karşılık olarak Çin, firmanın bitmiş çiplerinin ihracatını engellemişti. Ancak Çin, bu ayın başlarında ABD ile yapılan ticaret anlaşmasının bir parçası olarak yasağı hafifletmeye başlayacağını açıklamıştı.

Nexperia her ne kadar Hollanda merkezli olsa da, Avrupa’da üretilen çiplerinin yaklaşık yüzde 70’i Çin’e gönderiliyor, orada tamamlanıyor ve diğer ülkelere yeniden ihraç ediliyor.

Hollanda hükümeti, şirketin kontrolünü ele geçirdiğinde, bu kararı “ciddi yönetişim eksiklikleri” nedeniyle aldığını ve acil durumlarda şirketin çiplerinin ulaşılamaz hale gelmesini önlemek istediğini belirtmişti.

Ancak Çin, Nexperia’nın çip ihracatını engellediğinde, bu durumun küresel tedarik zincirinde sorunlara yol açabileceği yönünde endişeler ortaya çıkmıştı.

Ekim ayında Avrupa Otomobil Üreticileri Birliği (EMEA), Çin yasağı kaldırılmazsa Nexperia çip stoklarının yalnızca birkaç hafta yeteceği konusunda uyarmıştı.

Bu ayın başlarında EMEA Genel Direktörü Sigrid De Vries, BBC’ye yaptığı açıklamada “tedarik sıkıntılarının kapıda olduğunu” söylemişti.

Volvo Cars ve Volkswagen, çip kıtlığının fabrikalarında geçici üretim durmalarına neden olabileceği uyarısında bulunmuş, Jaguar Land Rover da çip eksikliğinin işlerini tehdit ettiğini açıklamıştı.

Ancak Cumartesi günü AB Ticaret Komiseri Maros Sefcovic, X platformundaki paylaşımında Çin’in “Nexperia çiplerinin ihracat prosedürlerini daha da basitleştirmeyi kabul ettiğini” ve “malların sivil kullanım amacıyla olması koşuluyla herhangi bir ihracatçıya lisans gerekliliğinden muafiyet tanıyacağını” duyurdu.

Sefcovic ayrıca, “Hem Çin hem de Hollanda makamlarıyla yakın temas sürüyor; yarı iletken akışının tamamen yeniden sağlanmasını güvence altına alacak kalıcı, istikrarlı ve öngörülebilir bir çerçeveye ulaşmak için çalışıyoruz.” dedi.

Çin Ticaret Bakanlığı ise açıklamasında “AB’nin etkisini kullanarak Hollanda’yı hatalı uygulamalarını mümkün olan en kısa sürede düzeltmeye teşvik etmeye devam etmesi gerektiğini” söyledi.

Birmingham Üniversitesi İşletme Fakültesi’nden Prof. David Bailey, BBC’nin Today programına yaptığı açıklamada Çin’in eylemlerinin otomotiv sektörü için bir “uyandırma çağrısı” olduğunu belirtti.

“Dürüst olmak gerekirse, Hollanda hükümeti kontrolü ele almak için iyi nedenlere sahipti ama sonuçlarını tam olarak düşünmedi,” dedi. “Çin’in misillemesi hızlı ve sert oldu.”

Bailey, alternatif işleme tesisleri bulunması gerektiğini, “belki Güneydoğu Asya’da ya da Avrupa’da,” ve sektörün olası kıtlıklara karşı daha büyük stoklar tutması gerektiğini ekledi.

Bu arada, galyum, germanyum, antimon ve süper sert malzemelerle ilgili “çift kullanımlı ürünler” ihracatına yönelik yasağın ABD’ye yönelik olarak askıya alınması Pazar günü yürürlüğe girdi ve 27 Kasım 2026’ya kadar geçerli olacak.

Hem sivil hem askeri amaçlarla kullanılabilen malzeme ve ürünlerin ihracatına ilişkin yasak Aralık 2024’te duyurulmuştu.

Çin Ulaştırma Bakanlığı ayrıca, ABD bağlantılı gemilerden alınan liman ücretlerinin Pazartesi 05.01 GMT itibarıyla yürürlüğe girecek şekilde bir yıl süreyle askıya alınacağını açıkladı.

Cuma günü Çin, bazı nadir toprak malzemeleri ve lityum pillerine ilişkin genişletilmiş ihracat kontrollerini de askıya aldığını duyurdu.