Amerika Birleşik Devletleri, Nvidia’nın ikinci en iyi yapay zekâ çipleri olan H200 işlemcilerinin Çin’e ihracatına izin verecek ve bu satışlardan yüzde 25’lik bir ücret toplayacak, ABD Başkanı Donald Trump pazartesi günü söyledi.
Karar, Nvidia ve rakiplerinin küresel yapay zekâ çip pazarındaki liderliklerini Çin’e satış yaparak mı yoksa ihracatı kısıtlayarak mı korumaları gerektiğine yönelik ABD içindeki tartışmayı çözüme kavuşturuyor gibi görünüyor. Ancak Pekin’in şirketlere ABD teknolojisini kullanmamalarını söylemiş olması, Trump’ın kararının yeni satışlara yol açıp açmayacağını belirsiz bırakıyor.
Trump’ın açıklamasının ardından Nvidia hisseleri mesai sonrası işlemlerde yüzde 2 yükseldi. Bu artış, Semafor’un haberinin ardından gün içindeki yüzde 3’lük yükselişi izlemişti.
Trump, Truth Social’da yaptığı paylaşımda, Nvidia’nın çiplerinin hükümet incelemesi altında olduğu Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’i bu hamle hakkında bilgilendirdiğini ve Şi’nin “olumlu yanıt verdiğini” söyledi.
Trump, ABD Ticaret Bakanlığı’nın düzenlemenin ayrıntılarını tamamlamakta olduğunu ve aynı yaklaşımın Advanced Micro Devices (AMD) ve Intel gibi diğer yapay zekâ çip şirketlerine de uygulanacağını belirtti.
Trump’ın gönderisinde, ABD hükümetine ödenecek ücretin “%25” olduğu ifade edildi ve Beyaz Saray yetkilisi bunun yüzde 25 olarak kast edildiğini doğruladı. Bu oran, ağustosta önerilen yüzde 15’in üzerinde.
Trump, Truth Social’da şunları yazdı:
“Ulusal Güvenliği koruyacağız, Amerikan İşleri yaratacağız ve Amerika’nın yapay zekâdaki liderliğini sürdüreceğiz. NVIDIA’nın ABD müşterileri zaten inanılmaz, son derece gelişmiş Blackwell çipleriyle ilerliyor ve yakında Rubin de gelecek; bunların hiçbiri bu anlaşmanın parçası değil.”
Trump, kaç adet H200 çipinin sevkiyata yetkilendirileceğini veya hangi koşulların geçerli olacağını söylemedi; yalnızca ihracatın “güçlü Ulusal Güvenliği sürdüren koşullar altında” gerçekleşeceğini ifade etti.
Yönetimdeki yetkililer, bu hamleyi, Nvidia’nın en yeni Blackwell çiplerini Çin’e göndermek (ki Trump buna izin vermiyor) ile Çin’e hiçbir ABD çipini göndermemek arasında bir uzlaşma olarak görüyor. Yetkililere göre ikinci seçenek, Huawei’nin Çin’de yapay zekâ çiplerini satma çabalarını güçlendirirdi.
Nvidia yaptığı açıklamada, “Ticaret Bakanlığı tarafından incelenmiş, onaylı ticari müşterilere H200 sunmak, Amerika için harika olan düşünülmüş bir denge sağlıyor.” dedi.
Intel yorum yapmayı reddetti. İhracat kontrollerini denetleyen ABD Ticaret Bakanlığı ve AMD, yorum taleplerine yanıt vermedi.
Bir Beyaz Saray yetkilisi, yüzde 25’lik ücretin, çiplerin üretildiği Tayvan’dan ABD’ye yapılan ithalat vergisi olarak toplanacağını, çiplerin Çin’e ihraç edilmeden önce ABD’li yetkililer tarafından güvenlik incelemesinden geçirileceğini söyledi.
Çiplerin Çin ordusunu güçlendirme korkusu
Washington’daki Çin şahinleri, daha gelişmiş yapay zekâ çiplerinin Çin’e satılmasının Pekin’in ordusunu güçlendirebileceğinden endişe ediyor. Bu endişeler, Biden yönetiminin söz konusu ihracatlara sınırlama getirmesine yol açmıştı.
Trump yönetiminin, satışa onay vermeyi düşündüğü Reuters’a geçen ay kaynaklar tarafından söylenmişti. Trump geçen hafta Nvidia CEO’su Jensen Huang ile görüştüğünü ve yöneticinin ihracat kontrolleri konusundaki duruşunu bildiğini ifade etmişti.
Obama döneminde Ticaret Bakanlığı’nda kıdemli bir yetkili olarak görev yapan Eric Hirschhorn şöyle dedi:
“Ulusal güvenliği ticari avantajlar uğruna feda etmek korkunç bir hata. Bu, Demokrat ve Cumhuriyetçi yönetimlerin Çin’in askeri modernizasyonuna yardımcı olmama yönündeki tutarlı politikalarıyla çelişiyor.”
Partiler üstü düşünce kuruluşu Institute for Progress (IFP) tarafından pazar günü yayımlanan bir rapora göre, H200 çipi, Trump yönetiminin bu yıl kısa süreliğine yasaklayıp ardından satışına yeniden izin verdiği, Çin’e yasal olarak ihraç edilebilen en gelişmiş yapay zekâ yarı iletkeni olan H20’den neredeyse altı kat daha güçlü.
IFP, ABD’deki yapay zekâ şirketlerinin kullandığı Blackwell çipinin, yapay zekâ sistemlerini eğitmede H200’den yaklaşık 1,5 kat, çıkarım (inference) işlerinde ise beş kat daha hızlı olduğunu belirtti. Nvidia’nın kendi araştırmaları ise bazı görevlerde Blackwell’in H200’den 10 kat hızlı olduğunu öne sürüyor.
Bazı Demokrat senatörler, Trump’ın kararını “muazzam bir ekonomik ve ulusal güvenlik fiyaskosu” olarak nitelendirerek bunun Çin endüstrisine ve ordusuna fayda sağlayacağını söyledi.
Temsilciler Meclisi Çin Seçici Komitesi Başkanı Cumhuriyetçi John Moolenaar, Çin’in bu çipleri askeri yeteneklerini ve gözetim kapasitesini güçlendirmek için kullanacağını belirterek Reuters’a yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“Nvidia hiçbir yanılsama içinde olmamalı — Çin bu teknolojiyi kopyalayacak, kitlesel üretime geçecek ve Nvidia’yı bir rakip olarak ortadan kaldırmaya çalışacak.”
Çin güvenlik risklerinden yana tedirgin
Bununla birlikte bu onay, Çin’in Nvidia çiplerine bağımlılığını azaltma kararlılığını güçlendirdiği bir dönemde geliyor. Çin’in siber uzay düzenleyicisi, temmuz ayında Nvidia’nın H20 çiplerinde potansiyel arka kapı güvenlik riskleri bulunduğunu iddia etmişti; Nvidia bu iddiayı reddetmişti.
Son aylarda Pekin’in, Çin pazarına satılmak üzere Nvidia tarafından düşürülmüş performansla üretilen H20, RTX 6000D ve L20 çiplerinin satın alınması konusunda Çinli teknoloji şirketlerini uyardığı belirtildi.
Washington merkezli düşünce kuruluşu Foundation for Defense of Democracies’ten kıdemli uzman Craig Singleton şunları söyledi:
“Çinli firmalar H200 istiyor, ancak Çin devleti paranoya ve gurur tarafından yönlendiriliyor. Washington çiplere onay verebilir ama Pekin’in onları içeri sokması gerekiyor.”
H200 konusundaki bu politika değişikliği, aynı gün Trump yönetiminin, 2024 sonu ve 2025 başında en az 160 milyon dolar değerinde kontrollü Nvidia H100 ve H200 çiplerini ihraç eden veya ihraç etmeye teşebbüs eden Çin bağlantılı bir çip kaçakçılığı şebekesini çökerttiğini açıklamasıyla geldi.
ABD Dışişleri Bakanlığı’nda bu yaza kadar görev yapan teknoloji ve ulusal güvenlik uzmanı Chris McGuire, Çinli firmaların büyük olasılıkla hâlâ H200 satın alacağını, çünkü çipin “Çin’in üretebildiği tüm çiplerden daha iyi” olduğunu söyledi.
Çin’in yerli yapay zekâ çip şirketleri arasında, eylül ayında üç yıllık ürün yol haritası açıklayan Huawei gibi devler ile Cambricon ve Moore Threads gibi daha küçük oyuncular bulunuyor.
Çin’in SSE STAR Chip Endeksi ve CSI Yarı İletken Endeksi, salı günü piyasa açılışında yüzde 1’den fazla düşüş yaşadı ancak kısa süre içinde kayıpların büyük kısmını geri aldı.
İlk yorum yapan olun