Elon Musk’ın roket ve uzay aracı üreticisi SpaceX, Perşembe günü hisse başına 135 dolar fiyat belirleyerek ABD tarihinin en büyük halka arzına imza attı ve dünyanın en değerli şirketlerinden biri haline geldi. Şirket, 555,56 milyon hissenin satışıyla rekor kırarak 75 milyar dolar fon sağladı. Bu adımla birlikte uzay, uydu ve yapay zeka hizmetleri sunan SpaceX’in toplam piyasa değeri, bir ilk halka arz için rekor niteliği taşıyan 1,77 trilyon dolara ulaştı. Reuters ajansı, geçtiğimiz hafta şirketin fiyatı 135 dolar olarak belirlemeye hazırlandığını aktarmıştı.
Perşembe günü kesinleşen bu fiyatlama, Elon Musk’ın finansal gelenekleri tersyüz eden en iddialı projesinin aylardır süren hazırlık çalışmalarını noktaladı. Bazı analistler ise şirketin bu yüksek piyasa değerinin gerekçelendirilip gerekçelenemeyeceğini sorguluyor.
Cuma günü Nasdaq borsasında işlemlere başlayacak olan SpaceX, geçen yılı zararla kapatmasına ve diğer dev şirketlerin ciro bazında gerisinde kalmasına rağmen, ABD’de kote edilmiş firmalar arasında yedinci sırada yer alacak. Bu durum şirketi; JPMorgan Chase, Berkshire Hathaway ve Eli Lilly gibi farklı sektörlerdeki devlerin yanı sıra Meta Platforms ve Musk’ın kendi şirketi olan Tesla gibi teknoloji öncülerinden daha değerli kılıyor.
New York’taki 50 Park Investments’ın tepe yöneticisi Adam Sarhan, süreci şu sözlerle değerlendirdi: “Asıl test, piyasanın bu halka arzı sadece ilk gün değil, gelecek birkaç hafta içinde nasıl sindireceği olacak. Fiyatlama tam ayarında yapıldı; ne çok sıcak ne çok soğuk. Bireysel yatırımcıların satın aldığı çok açık ve bu aşamada sürecin büyük bir parçasını oluşturuyorlar. İşlemlerin ilk gününden sonra bu ilginin devamlılığını görmemiz gerekiyor.”
Suudi Aramco’nun Rekoru Geride Kaldı
Bu satış, Aralık 2019’da Riyad borsasında 25,6 milyar dolar toplayarak 1,71 trilyon dolar değerlemeye ulaşan devlet kontrolündeki petrol devi Suudi Aramco’ya ait olan tarihin en büyük halka arz rekorunu geride bıraktı. Enflasyona göre uyarlanmış rakamlarla Aramco, 2,21 trilyon dolarlık toplam değer için 33,2 milyar dolar kaynak yaratmıştı.
SpaceX’in tedavüldeki 13,08 milyar hisseye dayanan 1,77 trilyon dolarlık piyasa değeri, konsorsiyum lideri bankaların halka arzdan sonraki 30 gün içinde ek hisse satma haklarını kullanmaları durumunda daha da yükselebilir. Reuters daha önce SpaceX’in 1,75 trilyon dolarlık bir değerleme hedeflediğini bildirmişti.
Şirket, halka arz fiyatını ABD piyasaları henüz açıkken, bankacılarla yapılan fiyatlandırma toplantısının bittiği Doğu Standart Saati ile 15.00’ten (TSİ 22.00) hemen sonra, Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’na (SEC) sunulan serbest yazımlı bir izahname ile duyurdu. SpaceX, yarım saat sonra da bir basın bülteni yayımladı. Normal şartlarda fiyatlandırma toplantısı ve halka arz fiyatının ilanı, düzenli seans kapandıktan sonra gerçekleştirilir; çünkü menkul kıymet ihraççıları, seans sırasındaki makroekonomik veya haber odaklı gelişmelerin hisse satışını etkilemesinden çekinirler.
Bireysel Yatırımcılara Yüksek Pay
Bu iletişim yöntemi, Musk’ın Wall Street’in en çok konuşulan halka açılma sürecini kendi kurallarıyla yönettiğinin son örneği oldu. SpaceX, hisselerinin yüzde 30’unu bireysel alıcılar için ayırarak alışılmadık derecede yüksek bir oran belirledi. Ayrıca, bankacıların ve yatırımcıların halka arz şartlarını müzakere etmek için uzun süredir kullandığı tanıtım turları (roadshow) öncesinde Perşembe günkü halka arz fiyatına karar verdi.
New Jersey’deki Cherry Lane Investments ortağı Rick Meckler, “SpaceX’in fiyatlandırması gerçekten bilinmeyen bir bölgede bulunuyor. Emir toplama sürecine dayalı normal fiyat tespiti yerine fiyatın doğrudan açıklandığını daha önce hiç görmedim. Bireysel yatırımcılara o kadar büyük bir vurgu yapıldı ki, bu kitle muhtemelen fiyatlamaya karşı biraz kayıtsız kalıyor” ifadelerini kullandı.
Musk ayrıca, SpaceX hisseleri için daha geniş bir alıcı tabanı oluşturacak erken endeks katılımı için de karmaşık sonuçlar doğuran girişimlerde bulundu ve şirketin yönetim yapısını kurucu kontrolünü güçlü tutacak şekilde tasarladı. Musk, halka arzın ardından SpaceX’teki oy gücünün yüzde 82’sini elinde bulunduracak.
ABD halka arz piyasası, daha önce yaşanan oynaklık döneminin ardından bu yıl keskin bir toparlanma eğiliminde bulunuyor. Goldman Sachs, SpaceX’in yanı sıra yapay zeka şirketleri OpenAI ve Anthropic’i de içeren halka arz hattının etkisiyle, toplam gelirlerin dört katına çıkarak 2026 yılında 160 milyar dolarlık rekor seviyeye ulaşabileceğini öngörüyor.
Şirket Gelirlerinde Starlink Vurgusu
SpaceX geçen hafta, artan rekabet ortamında bilgi işlem kapasitesini güvence altına almak amacıyla Alphabet bünyesindeki Google ile çok yıllı bir bulut hizmetleri anlaşması imzaladığını açıklamıştı.
2002 yılında kurulan SpaceX, misyonunu “yaşamı çok gezegenli hale getirmek, evrenin gerçek doğasını anlamak ve bilincin ışığını yıldızlara ulaştırmak için gerekli sistem ve teknolojileri inşa etmek” olarak tanımlıyor. Şirket, hitap ettiği pazar fırsatının 28,5 trilyon dolar olduğunu ve bu rakamın insanlık tarihinin en büyüğü olduğunu belirtiyor.
Şirket, uzay operasyonlarının son üç yılda yörüngeye fırlatılan kütlenin beşte dördünden fazlasını oluşturduğunu kaydederken; Starlink internet biriminin 164 ülke, bölge ve diğer pazarlarda “milyonlarca tüketiciye, işletmeye ve devlet müşterisine” bağlandığını vurguladı. Starlink, şu anda SpaceX’in gelirlerinin en büyük kısmını sağlıyor.
Şirketin hitap ettiği pazar payının en büyük bölümü, OpenAI ve Anthropic’in gerisinde kaldığı düşünülen xAI’dan geliyor. Buna karşın SpaceX; yapay zeka bilgi işlem altyapısı, modeli ve X platformundaki gerçek zamanlı verilere erişim kombinasyonunun “önemli bir stratejik avantaj” yarattığını savunuyor.
Arka Plan ve Gelecek Beklentileri
Pittsburgh’daki Bokeh Capital Partners’ın yatırım başkanı Kim Forrest, şirkete yönelik beklentiler hakkında, “Büyük miktardaki devlet sözleşmelerine olan bağımlılık nedeniyle finansal tahminler belirsizlik taşıyor. Bu hisseyi alan insanlar geleceğe ve insanlığın dünyadan kaçışına yatırım yapıyor; aslında bir şirkete yatırım yapmıyorlar” yorumunda bulundu.
Şirketin bu devasa piyasa değerlemesindeki engeller arasında, Jeff Bezos’un Blue Origin gibi rakiplerinin uzayın ticarileşmesini hızlandırma ve Dünya ötesindeki yeni pazarları açmak amacıyla devlet sözleşmelerinin peşinden gitme çabaları yer alıyor.
Yatırımcılar piyasa tepkisini, işlemin büyüklüğü ve karmaşıklığı nedeniyle analistlerin hisselerin öğleden sonra açılmasını beklediği Cuma gününden itibaren gözlemleme fırsatı bulacak.
Halka arz odaklı araştırmalar ve ETF’ler sunan Renaissance Capital’ın kıdemli stratejisti Matt Kennedy ise sürece dair şu değerlendirmeyi yaptı: “Halka arzların çoğu yüzde 10-15 aralığında bir yükseliş kaydeder. Bu anlaşma etrafında çok fazla reklam yapıldı; bu yüzden yüzde 10’dan daha az bir getiri hayal kırıklığı yaratacaktır. Eğer yüzde 50’den fazla yükselirse, bu durum bana hissenin tamamen spekülatif bir heyecanla işlem gördüğünü anlatır.”
Halka arz sürecinde Goldman Sachs, Morgan Stanley, BofA Securities, Citigroup ve J.P. Morgan müşterek konsorsiyum liderleri olarak görev alıyor.
İlk yorum yapan olun